Kısaca
- Kilo kontrolünde kullanılan GLP-1 reseptör agonistlerinin safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında göreceli riski yaklaşık yüzde 37 artırdığı bildirildi.
- Riskin, ilacı kullanan her üç kişiden birinde taş oluşacağı anlamına gelmediği belirtiliyor.
- Safra kesesinde taş bulunması tek başına engel değil; önceki şikâyetler ve ağrı belirtileri değerlendirilmeli, kullanım mutlaka hekim kontrolünde ve kişiye özel planlanmalı.
Obezite kalp ve damar hastalıkları riskini artırıyor. Bu nedenle popüler hale gelen zayıflama iğnelerinin safra kesesi üzerindeki etkileri merak ediliyor. Memorial Kayseri Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Op. Dr. Ali Can Yalı, bu ilaçların safra kesesi üzerindeki etkisine ilişkin bilgi verdi.
Safra kesesinde taş bulunan hastalar, zayıflama iğnesi kullanıp kullanamayacaklarını hekimlerine sıkça soruyor. İştahı baskılayan ve tokluk hissi sağlayan bu ilaçların, egzersiz ve klasik diyet uygulayanlara göre çok daha yüksek oranda kilo kaybı sağladığı düşünülüyor.
Taş riski üzerine bulgular
Kilo kontrolünde kullanılan ilaçların önemli bir bölümünü GLP-1 reseptör agonistleri oluşturuyor. Bu ilaçlar iştahı azaltarak kilo kaybına yardımcı oluyor. 2022’de JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan, 76 randomize kontrollü çalışmayı ve 100 binden fazla katılımcıyı kapsayan meta-analizde, bu ilaçların safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında riski yaklaşık yüzde 37 oranında göreceli olarak artırdığı belirlendi. Risk artışının kilo verme amacıyla kullanımda daha belirgin olduğu bildirildi. Bu oran, kullanan her üç kişiden birinde taş oluşacağı anlamına gelmiyor; kullanmayanlara göre göreceli bir artışı ifade ediyor.
Hızlı ve belirgin kilo kaybının safranın kolesterol açısından yoğunlaşmasına ve taş oluşumuna zemin hazırlayabildiği belirtiliyor. Benzer durum hızlı kilo verilen diyetler ve obezite cerrahisi sonrasında da görülebiliyor. Bazı GLP-1 temelli ilaçların safra kesesinin boşalma fonksiyonunu etkileyebileceği ve safranın kesede uzun süre kalmasının taş oluşumunu kolaylaştırabileceği düşünülüyor. Ancak bu mekanizmaların tüm ilaçlarda aynı düzeyde etkili olduğu kesin olarak söylenemez.
Kimler değerlendirilmeli
Safra kesesinde taş bulunması, zayıflama iğnesi kullanımı için tek başına mutlak bir engel değil. Hastanın daha önce safra kesesi ağrısı, akut kolesistit (safra kesesi iltihabı), safra kanalına taş düşmesi veya safra taşına bağlı pankreatit geçirip geçirmediği mutlaka değerlendirilmeli. Hiçbir şikâyeti olmayan hastalarla tekrarlayan ağrı yaşayan hastaların aynı şekilde değerlendirilmesi doğru değil. Özellikle taşa bağlı şikâyeti olanların tedavi öncesinde genel cerrahi hekimine görünmesi uygun; gerektiğinde cerrahi seçenek de gündeme gelebilir.
Yalnızca zayıflama iğnesi kullanılacak olması, şikâyeti bulunmayan her taş hastasının ameliyat edilmesini gerektirmiyor. Öte yandan kullanım sırasında gelişen her karın ağrısı basit bir yan etki sayılmamalı. Özellikle karnın sağ üst bölümünde şiddetli veya uzun süren ağrı, tekrarlayan kusma, ateş ya da sarılık durumunda safra kesesi ve safra yollarına ait komplikasyonlar açısından gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalı.
Zayıflama iğneleri uygun hastalarda obezite tedavisinde önemli yararlar sağlayabiliyor. Önemli olan, hastanın mevcut safra kesesi hastalığı, daha önceki şikâyetleri ve tedaviden beklenen yararın birlikte değerlendirilmesi. Bu nedenle bu ilaçlar hekim kontrolünde kullanılmalı; özellikle safra kesesi taşı bulunan hastalarda tedavi kararı kişiye özel verilmeli.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
