Kısaca
- Pankreas kanseri erken evrede belirgin şikayet vermediği için fark edilmesi güç bir hastalık. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde kilo kaybı, karın ve sırt ağrısı, sarılık ve kan şekeri değişiklikleri görülebiliyor.
- Memorial Ataşehir Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Kamil Özdil, 20 Kasım Pankreas Kanseri Farkındalık Günü kapsamında belirtileri ve tanı sürecini anlattı.
- Açıklanamayan kilo kaybı, geçmeyen karın ve sırt ağrısı ile sarılık gibi bulgularda gecikmeden hekime başvurulması öneriliyor.
Memorial Ataşehir Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Kamil Özdil, 20 Kasım Pankreas Kanseri Farkındalık Günü kapsamında pankreas kanserinde dikkat edilmesi gereken belirtileri ve tanı sürecindeki öne çıkan noktaları anlattı.
Midenin arkasında, karın boşluğunun arka bölümünde yer alan pankreas, hem besinlerin sindirilmesinde hem de kan şekeri düzeyinin dengelenmesinde görev alıyor. Organın ürettiği sindirim enzimleri besinlerin parçalanmasına yardımcı olurken insülin ve glukagon hormonları kan şekerinin düzenlenmesini sağlıyor. Bu nedenle pankreası etkileyen hastalıklar hem sindirim sistemini hem de kan şekeri kontrolünü etkileyebiliyor.
Pankreasta gelişen tümörler, kaynaklandıkları hücrelere göre farklı türlere ayrılıyor. Kanserlerin büyük bölümünü pankreas kanallarını döşeyen hücrelerden doğan duktal adenokarsinom oluşturuyor. Hormon üreten hücrelerden gelişen nöroendokrin tümörler ile kistik tümörler de görülebiliyor. Tümörün türü ve yerleştiği bölge, değerlendirme ve tedavi seçeneklerinde belirleyici oluyor.
Dikkat edilmesi gereken 7 belirti
Pankreas karın boşluğunun derininde yer aldığı ve erken dönemde belirgin şikayet yaratmayabildiği için tanı zorlaşabiliyor. Öne çıkan belirtiler şunlar:
İstemsiz kilo kaybı, diyet ya da egzersiz değişikliği olmadan verilen kilo, iştahsızlık ve sindirim enzimlerinin yetersizliğine bağlı emilim bozukluklarıyla ilişkili olabiliyor. Üst karında başlayıp sırta ve kürek kemikleri arasına yayılan ağrılar, yemeklerden sonra ya da sırtüstü yatarken artabiliyor. Pankreas başındaki tümörlerin safra kanalını tıkaması durumunda gözlerde ve ciltte sararma ile kaşıntı görülebiliyor.
İdrarın koyulaşması ve dışkının açık renkli olması dikkat çekebiliyor. Enzim yetersizliğinde ise yağlı, kötü kokulu ve suyun üzerinde yüzen dışkı görülebiliyor. Pankreasın insülin üretimindeki değişiklikler, yeni başlayan ya da kötüleşen diyabetin kan şekeri kontrolünü etkileyebiliyor; özellikle diğer belirtilerle birlikte ortaya çıktığında değerlendirilmesi gerekiyor.
Geçmeyen gaz, şişkinlik, bulantı ve erken doyma hissi farklı sindirim hastalıklarında da görülebiliyor. Dinlenmeyle düzelmeyen halsizlik ise metabolik değişiklikler ve beslenme sorunlarıyla ilişkili olabiliyor.
Risk faktörleri
İleri yaş, sigara kullanımı, ailede pankreas kanseri öyküsü ve kalıtsal genetik değişiklikler riski artıran etkenler arasında yer alıyor. Kronik pankreatit, obezite ve diyabet de hastalıkla ilişkili olabiliyor. Bu etkenlerin varlığı, kişinin mutlaka hastalığa yakalanacağı anlamına gelmiyor.
Belirtiler göz ardı edilmemeli
Açıklanamayan kilo kaybı, geçmeyen karın ve sırt ağrısı, idrar ve dışkı renginde değişiklik ile yeni başlayan diyabet, farklı sağlık sorunlarının yanı sıra pankreas kanseri açısından da değerlendirilmeli. Gözlerde ve ciltte sararmayla kendini gösteren sarılıkta gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Şikayetlerin uzun sürmesi, tekrarlaması ya da giderek artması durumunda hekim değerlendirmesi, gerekli tetkiklerin yapılması ve tedavi sürecinin belirlenmesi önem taşıyor.
Tanı ve tedavi
Tanıda hastanın şikayetleri, tıbbi öyküsü ve fizik muayenenin yanı sıra kan testleri, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR/MRCP) ve endoskopik ultrasonografi kullanılıyor. Gerektiğinde endoskopik ultrasonografi ile biyopsi de yapılabiliyor. CA 19-9 gibi tümör belirteçleri tanı sürecini destekliyor, ancak tek başına kanser tanısı koymaya yetmiyor. Tedavi planında tümörün türü ve boyutu, çevre damarlarla ilişkisi ve hastalığın yayılım durumu belirleyici oluyor.
Pankreasın baş bölümündeki tümörlerde Whipple ameliyatı, gövde ya da kuyruk bölümündeki tümörlerde distal pankreatektomi uygulanabiliyor. Bazı hastalarda dalak ya da pankreasın tamamının çıkarılması gerekebiliyor; bu durumda ömür boyu insülin ve sindirim enzimi desteğine ihtiyaç duyuluyor. Cerrahiye uygun olmayan ya da ameliyat öncesinde tedavi alması gereken hastalarda kemoterapi gibi seçenekler değerlendiriliyor. Tedaviye yanıt veren bazı hastalarda cerrahi yeniden gündeme gelebiliyor. Uygun hastalarda laparoskopik ya da robotik cerrahi, daha küçük kesilerle ameliyat ve daha kolay iyileşme sürecine katkı sunabiliyor. Yöntem; tümörün özellikleri, ameliyatın güvenliği ve cerrahi ekibin deneyimine göre belirleniyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
