Diyabet Günü’nde erken tanı ve yeni tedavilerin ele alındı

14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde düzenlenen etkinlikte, diyabetin erken tanısı, organlar üzerindeki etkileri ve yeni tedavi teknolojileri ele alındı. Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiği belirtildi.

Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, diyabetin mikrobik etkeni olmayan bir salgın gibi hızla arttığını söyledi. Yılmaz, ülkede her 10 yılda görülme sıklığının yüzde 100 arttığını, ikiye katlandığını belirledi.

Yılmaz, diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 analoglarının doğru kullanıldığında tıbbın önemli buluşlarından biri olduğunu, ancak bu ilaçların reçetesiz satılmaması gerektiğini, ciddi yan etkilerinin bulunduğunu ifade etti.

Etkinlikte, diyabet hastası olarak tedavi öykülerini anlatan üç kişi de yer aldı. Yıllarca kilo sorunuyla mücadele eden 46 yaşındaki Selin Oral, tedaviyle 38 kilo vererek yarı maraton koşmaya başladı ve Nisan ayında Prag’da yarı maratona katılmaya hazırlanıyor. Kan şekeri 600 ile komaya giren İlhan Güngördü, 52 kilo vererek diyabeti, hipertansiyonu ve karaciğer yağlanmasını yendiğini anlattı. Görme engelli Tip 1 diyabet hastası psikolog Nisa Güner ise dijital insülin pompası ve sensörünü ekran okuyucu ve yapay zekâ desteğiyle tek başına kullanıyor.

Diyabet önlenebilir bir hastalık

Diyabetin her yaşta, 0-90 yaş arasında ortaya çıkabildiği ve iyi izlenmediğinde ciddi organ hasarlarına yol açtığı belirtildi. Yılmaz, hastalığın kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının temel nedenlerinden biri olduğunu söyledi. Diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktaran Yılmaz, erken dönemde önlem alınmasının hem organları koruduğunu hem de tedavinin ekonomik yükünü azalttığını vurguladı.

Teknoloji tedaviyi değiştiriyor

Yılmaz, geçmişte parmaktan yapılan günlük birkaç ölçümle sürdürülen takibin, sürekli glikoz ölçen sensörlerle çok daha ayrıntılı hale geldiğini belirtti. Yılmaz, sürekli takip sistemlerinin yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yaptığını, bu sayede önceden fark edilemeyen değişimlerin görülebildiğini söyledi ve insülin iğnelerinin zamanla tarihe karışacağını ifade etti. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu ise teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini, sensör ve insülin pompalarının çocuğu diyabetli olan ailelerin kaygısını azaltabildiğini söyledi.

Türkiye’deki tablo

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunduğunu, 2050’de bu sayının 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi. Çelik, Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da birinci sırada yer aldığını, ülkede prevalansın yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini belirtti.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetin gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar birçok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu söyledi. Apaydın, diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu ve diyabetin önlenebilir körlük nedenlerinin başında geldiğini belirtti.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, cilt altı şeker ölçüm cihazlarının tedaviye sağladığı faydalara değindi. Gün içinde şeker oranındaki yüksek değişkenliğin hücreleri yorduğunu ve organlarda bozulmaya yol açabildiğini belirten Süleymanoğlu, düzenli ölçümle insülin dozlarının daha doğru yönetilebildiğini, gece uykuda da takip yapılabildiğini söyledi.

Dr. Ferhat Çetin, DİYAM’da izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait verileri ilk kez paylaştı. Buna göre diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kilo veya obezite bulunuyor, hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülüyor ve her iki hastadan biri kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hastaların hemoglobin A1c değerlerinin dünya ortalamasının altına indiği belirtildi.

GLP-1 ilaçları için uyarı

Son yıllarda "zayıflama iğnesi" olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların aslında diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğunu belirten Yılmaz, bu ilaçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılması gerektiğini söyledi. Yılmaz, safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği ya da trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini, tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılmasının şart olduğunu ifade etti. Yılmaz, Türkiye’de bu ilaçların reçetesiz alınabilmesinin ciddi bir sorun olduğunu, sosyal medyadaki yanlış bilgilerin de hastaları tedaviden uzaklaştırabildiğini belirtti.

Hasta öyküleri

Çocukluk ve gençlik yıllarında tenis, buz pateni ve voleybolla ilgilenen Selin Oral, ilerleyen yıllarda ve çocuklarının doğumundan sonra kilo aldı. Kilo vermek için 18 kez diyetisyene başvuran Oral, 108 kiloya ulaştığında obezite ameliyatını düşünmeye başladı. Yapılan değerlendirmede insülin direncinin çok yüksek olduğu belirlendi ve Yılmaz ile sağlık ekibi ilaç tedavisi, beslenme düzeni ve egzersizi kapsayan bir program oluşturdu. Oral, kilo verdikçe önce 10 kilometre yürümeyi, ardından koşmayı başardığını, bugün 15-20 kilometrelik koşular yaptığını ve Nisan’da Prag’da 21 kilometrelik yarı maratona hazırlandığını söyledi. Oral, "Kilolarım nedeniyle hareket etmek dahi istemiyordum. Tedaviyle kilo verdikçe yürümeye, ardından oğlumun da desteğiyle koşmaya başladım" dedi.

Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner, 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı aldı. Son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdüren Güner, sensör ve pompadan gelen verileri sesli ekran okuyucu ile takip ediyor, glikoz grafiklerini ise yapay zekâya yükleyerek betimletiyor. Güner, "Teknoloji doğru kullanıldığında engelleri ortadan kaldırabiliyor" dedi. İstanbul’da beş ay tek başına yaşayan Güner, günlük hayatını kimsenin yardımına ihtiyaç duymadan sürdürdüğünü belirtti.

İlhan Güngördü ise diyabet, hipertansiyon ve karaciğer yağlanmasını 52 kilo vererek yendiğini ve insülini bıraktığını anlattı. Kan şekerinin 600’e çıkması nedeniyle komaya girdiğini ve günlerce hastanede yattığını belirten Güngördü, bu süreçte aldığı kararların hayatını değiştirdiğini söyledi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı